YANGIN YALITIMI NEDİR?

Ev ve işyerlerindeki her tür mobilya, perde, masa, koltuk gibi eşyaların tümü yanıcıdır. Yangınlar için gereken oksijen ise havada bulunur. Sönmemiş bir sigara, elektrik kontağı, hatta güneş ışınları, soba ve ocak gibi ısı kaynakları, yangının başlamasına neden olabilir. Yanıcı olan eşyalarımızın ve oksijenin hayatın vazgeçilmez birer parçası olduğu ve yanıcı maddeleri tutuşturabilecek enerji kaynaklarını sağlayabilecek teknolojik aletlerin çevremizi sardığı göz önüne alınırsa, aslında yaşanılan mekânlarda yangın çıkma olasılığı sanıldığı gibi düşük değildir. Yangınlarda açığa çıkan ısı ve duman, yangının yayılarak can ve mal kayıplarının artmasına neden olur.

Bina içerisinde kullanılacak olan malzemelerin seçimi; yangının çıkmasına ve yayılmasına yapacağı katkı dikkate alınarak yapılmalıdır. Malzeme seçiminin yangına tepki sınıflarına göre yapılması; yangın oluşma riski azaltılması açısından önemlidir. Herhangi bir mekânda yangının başlaması durumunda ise can ve mal güvenliğinin sağlanabilmesi için; yangının ve zararlı etkilerinin (ısı ve duman) diğer mahallere sıçramaması önem kazanmaktadır. Yangının ve zararlı etkilerinin mekanlar arasında yayılmasını engellemek veya sınırlandırmak için; belirli süreler yangına dayanıklı çatı, duvar, döşeme, kapı, pencere, gibi yapı elemanlarının kullanılması gereklidir. Bu yapı elemanları yangına dayanıklılık süreleri nispetinde yangının ve zararlı etkilerinin bir başka mekana yayılmasını engelleyerek, yangın mahallinin emniyetli bir şekilde tahliye edilmesine,  can ve mal kayıpları en aza indirilmesine olanak sağlar.

Yangının ve zararlı etkilerinin, bina içinde ve komşu binalara yayılmasını yavaşlatarak kişilerin yangın mahallinden güvenli bir şekilde tahliye edilmesine olanak sağlayan, can ve mal güvenliğini sağlayıcı yapısal önlemlere "yangın yalıtımı" denir.

Günlük hayatta yangın çıkma olasılığı sandığımız kadar düşük değildir.Türkiye'de yılda yaklaşık 60.000 yangın çıkmaktadır. 

Doğru yapılacak yangın yalıtımı;

• Yangınlarda açığa çıkan ısı ve dumanın yayılmasını geciktirerek, yangına maruz kalan kişilerin binayı yangının olumsuz etkilerine maruz kalmadan terk edebilmeleri için imkân ve zaman sağlar.
• Yangın çıkan mahalde ısınan gazların yükselmesi sonucu sıcaklık tavanda 1000°C seviyelerine ulaşır. Betonarmenin 500°C'nin üzerinde dayanımı 1/3 oranında düşer. Dolayısıyla yangın sırasında açığa çıkan ısıyla bina çökebilir. Yangın yalıtımı, yangınlarda oluşan yüksek sıcaklık etkisi ile yapının kısmen veya tamamen çökmesini engeller.
• Yangınlarda meydana gelen can kayıpları çoğunlukla duman nedeniyle (zehirli gaz soluma ya da karbonmonoksit zehirlenmesi) olmaktadır. Karbonmonoksit zehirlenmelerinin halk içindeki diğer adı kan zehirlenmesidir. Yangın yalıtımı; yapı içerisinde yangının dolayısıyla zehirli gazların yayılmasını geciktirerek can kayıplarının azaltılmasını,  ısının yayılmasını sınırlandırarak ise can ve mal kayıplarının azaltılmasını sağlar.
• Yangının civardaki binalara yayılmasını sınırlandırarak itfaiye görevlilerinin daha emniyetli bir şekilde yangına müdahale etmelerine olanak sağlar.

Gelişmiş ülkelerde çıkan yangın sayısı Türkiye'den fazla olmasına rağmen, meydana gelen can ve mal kayıpları "yangın yalıtımı" uygulamaları ile Türkiye'nin çok altındadır.

Yangın yalıtımı;

• Binanın taşıyıcı kısımlarına,
• Güvenli tahliye amacıyla oluşturulan Kaçış Yollarının duvar, döşeme, tavan, kapı ve varsa pencerelerine,
• Bina içerisinde, tavan ve taban döşemesi de dahil olmak üzere her yanı belirli bir süre boyunca yangına karşı dayanıklı olması gereken bölümlere,

• Dışarıdan yangının sıçramaması için çatı ve cephelere,
• Kazan dairesi gibi patlama riski olan yerlere,
• Duman ve ısının yayılmaması için hava kanallarına,
• Tesisatların duvar ve döşemeleri delip geçtiği bölgelere uygulanır.

Konut satın alırken, yıllar boyu yaptığınız birikimi en iyi şekilde değerlendirmeniz gerekir. "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" şartlarına uygun olarak cevap bulmanız gereken bazı soruları şöyle sıralayabiliriz (Sıralamada ve bazı cümlelerde küçük değişiklikler yaptım) :

• Binanın taşıyıcı kısımları olan kolon ve kirişlerde yangın yalıtımı önlemleri alınmış mı?
• Daireler arasında yangının yayılmaması için herhangi bir önlem alınmış mı?
• Tesisatların duvar veya döşemeyi delip geçtiği yerlerde herhangi bir yangın yalıtımı önlemi alınmış mı?
• Komşu binalardan yangının sıçramaması için herhangi bir önlem alınmış mı?
• Yangın anında güvenli bir şekilde tahliyeye olanak sağlayacak olan yangına karşı korunumlu kaçış yolları inşa edilmiş mi?
• Kaçış Yolları, yönlendirme levhaları ile belirtilmiş mi?
• Bina içerisinde yangın merdivenini bulunuyor mu? Bina içerisinde yangın merdiveni varsa yangın merdivenini çevreleyen duvarlarda yangın yalıtımı yapılmış mı?
• Yangın merdivenine açılan kapılar kaçış yönüne doğru iterek açılacak biçimde inşa edilmiş mi? Yangın merdivenine açılan kapılar otomatik olarak arkanızdan kapanıyor mu?
• Kazan dairesinde yangın yalıtımı önlemleri alınmış mı?
• Binada yangın algılama, uyarı ve söndürme sistemleri bulunuyor mu?

Isı geçişine karşı yüksek direnç gösteren taşyünü, camyünü, perlit ve benzeri TS EN 13501-1 Standardına göre A Sınıfı yanmaz malzemeler, bünyesindeki suyu serbest bırakan alçı levha, elyaflı çimento levha gibi yanmayan malzemeler; yapının duvarlarına, tavanlarına, döşemelerine ve hava kanallarına uygulanır.

Tesisatların duvar, döşeme ve tavanları deldiği yerlerde; ısı ile genleşen veya ısı karşısında bünyesindeki suyu serbest bırakan veya çok yavaş yanan özel mastik, harç veya yastıklar kullanılarak alev ve dumanın yayılması önlenir.

Yangından kaçış koridorlarında özel kapı ve cam fitilleri, pencerelerde yangına dayanıklı özel cam üniteleri kullanılır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesi uyarınca bir bina, yangın çıkması hâlinde;

a) Binanın yük taşıma kapasitesi belirli bir süre için korunabilecek,
b) Yangının ve dumanın binanın bölümleri içerisinde genişlemesi ve yayılması sınırlandırılabilecek,
c) Yangının civarındaki binalara sıçraması sınırlandırılabilecek,
ç) Kullanıcıların binayı terk etmesine veya diğer yollarla kurtarılmasına imkân verecek,
d) İtfaiye ve kurtarma ekiplerinin emniyeti göz önüne alınacak şekilde inşa edilir.

Ülkemizde 2002-2006 yılları arasında, orman yangınları dışında yaklaşık 300 bin yangın çıkmıştır. Bu yangınlarda 1698 vatandaşımız hayatını kaybetmiş ve Sivil Savunma Genel Müdürlüğü'nün tespitlerine göre yaklaşık 1,026 milyar YTL tutarında maddi zarar meydana gelmiştir.

Yangın yalıtımının yaygınlaştırılması, can ve mal kayıplarını önemli ölçüde azaltacaktır.

Yangın yalıtımı konusunda bilgi almak ve danışmak için:

• 0800 211 33 67 numaralı İZODER ücretsiz danışma hattından,
• www.izoder.org.tr web sitesinden,
• info@izoder.org.tr e-posta adresinden

İZODER'e (Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği) ulaşabilirsiniz.

İZODER'i aradığınızda, uzmanlarımız tarafından size sorununuzla ilgili çözüm önerileri sunulur ve talep durumunda İZODER üyelerine yönlendirme yapılır.

Yangın merdiveni olan bir binada yangın yalıtımına ihtiyaç var mı?
Yangın durumunda güvenli bir alana geçişe imkan sağlayan yangın merdivenlerine güvenli bir şekilde, yangında açığa çıkan ısı ve dumandan etkilenmeden ulaşabilmek gereklidir. Bu nedenle yangın merdivenine ulaşan kaçış yollarının yalıtılmış olması gerekir.

Suyla söndürme yapan bir sistemle yangına karşı gerekli önlemi almış olur muyuz?
Yangına karşı alınacak önlemleri pasif ve aktif olmak üzere 2 ana başlık altında toplayabiliriz. Mimari projelendirme aşamasında dikkate alınması gereken Pasif Önlemler; yapının, yangın ve duman yayılımına ve bunların vereceği zarara karşı dirençli olmasını sağlayarak, yangınlarda meydana gelebilecek can ve mal kayıplarını azaltmayı hedefleyen tedbirlerdir. Aktif Önlemler ise, kısaca, yangın algılama, söndürme gibi yangınla birlikte devreye girmesi planlanan sistemler olarak tariflenebilir.
Tüm söndürme sistemleri yangından sonra devreye girmekte ve yangınla mücadelede önemli görevler üstlenmektedir. Buna karşılık, yukarıda da açıklandığı üzere, yangına karşı alınması gereken tedbirler sadece söndürme sistemleri gibi aktif önlemler ile sınırlı değildir. Binanın güvenli bir şekilde boşaltılabilmesi için kaçış yollarının yalıtılması, yangının yayılmasını geciktiren yalıtımlı yapı elemanlarının oluşturulması ve ısı etkisi ile binanın tümünün veya bir kısmının yıkılmasını engelleyen önlemlerin alınması da gereklidir. Pasif yangından korunma önlemleri yapılarımızın yangına karşı savunma hattını, aktif önlemler ise hücum hattını oluştururlar. Bu sebeple; yapısal olarak alınması gereken yalıtım önlemleri ile, yangın söndürme, algılama, uyarı gibi yangın anında devreye giren aktif önlemler birlikte düşünülmelidir.

Yangının yayılması ne kadar süre geciktirilebilir?
Yangın yalıtımı uygulamaları ile mevzuatlarımızda yer alan sürelerde (30-180 dak. arası) yangın dayanımı elde edilebilir. Böylece yangının ve zararlı etkilerinin yapı içerisinde yayılması geciktirilerek insanların yapıdan uzaklaşabilmesi için yeterli süre sağlanır. Yangının yayılımının geciktirilmesi yangına müdahaleyi de kolaylaştırarak, can ve mal kayıplarının azalmasını sağlamaktadır.

Elektrik, havalandırma ve su tesisatlarında yangın ile ilgili önlem alınmasına gerek var mı?
Yangınlarda açığa çıkan ısı ve dumanın, tüm bina içerisinde yayılmış durumda olan havalandırma sistemleri vasıtasıyla yayılmaması için gerekli olan yalıtım önlemleri alınmalıdır. Bu amaçla, kanallar yalıtım malzemeleri ile kaplanarak yangın dayanımı artırılmalı ve kanalların odadan odaya geçtiği yüzeylerde yangın damperleri kullanılmalıdır. Yangın güvenliği ile ilgili tedbirler, tesisatlar dahil yapının tüm kesimlerine uygulanmalıdır. Yangına dayanıklı duvar ve döşemelerin içinden geçen tesisatlar ve geçiş bölgelerinde de özel mastik, harç veya yastıklar ile önlem alınmalıdır.

Yangın yalıtımını kendi başıma ya da tanıdık ustalar vasıtasıyla uygulayabilir miyim?
Binanız mutlaka uzmanlar tarafından incelenmeli ve sorununuzun çözümüne yönelik yangın yalıtımı uygulamaları, konusunda bilgi birikimi olan yalıtım firmalarınca yapılmalıdır. Bu firmalara İZODER aracılığı ile ulaşabilirsiniz.