GENEL BİLGİ ALMAK İSTİYORUM

Genel Bilgi Almak İstiyorum

Yaşadığımız konut, okul, işyeri vb. binalar ile çevreyi istenmeyen seslerden yalıtarak gürültünün zararlı etkilerinden korunmak; kayıt stüdyoları, sinema, konser salonu vb. mekanları istenmeyen seslerden yalıtarak gerekli kullanım koşullarını oluşturmak; jeneratör, hidrofor, kalorifer vb. gürültülü mahalleri yalıtarak çevreye yaydıkları gürültüyü azaltmak amacı ile yapılan uygulamalara "ses yalıtımı" denir.

Ses Yalıtımı Bilgilendirme Kitapçığını indirmek için tıklayın!

  • Ses Yalıtımı

    Yasadıgımız konut, okul, isyeri vb. binalar ile çevreyi istenmeyen seslerden yalıtarak gürültünün zararlı etkilerinden korunmak; kayıt stüdyoları, sinema, konser salonu vb. mekânları istenmeyen seslerden yalıtarak gerekli kullanım kosullarını olusturmak; jeneratör, hidrofor, kalorifer vb. gürültülü mahalleri yalıtarak çevreye yaydıkları gürültüyü azaltmak amacı ile yapılan uygulamalara "ses yalıtımı" denir.

    Ses yalıtımı, temel olarak gürültünün insan üzerinde olusturacagı zararlı etkileri en aza indirmek için alınacak önlemleri kapsar. Gürültü, düzensiz yapılı, farklı frekans bilesenlerine sahip olan ve genellikle zamana göre, degisken olan istenmeyen ses toplulugudur. Kısaca rahatsız edici ses olarak tanımladıgımız gürültü, günümüzde, kentlesmenin dogal bir sonucudur.

    Özellikle kentlesmenin plansız yürüdügü bölgelerde, gürültü insan saglıgına ve konforuna zarar veren etkenler arasındadır. Çevredeki bir fabrikanın çıkardıgı rahatsız edici sesler, havaalanı çevresindeki yerlesim bölgesinde duyulan siddetli gürültü, satıcı sesleri, trafik sesleri, komsudan gelen konusmalar insanlar tarafından farklı dozlarda gürültü olarak algılanarak, rahatsız edici olabilir.

    Bazı alanlarda ise, düsük ses seviyesi, isin en önemli gereklerinden biridir. Radyo yayıncılıgında ve müzik stüdyolarında ses seviyesinin düsük olmasının gerekmesi, bir hastanede hastalara sessiz ve huzurlu ortam olusturmak, okulda dısarıdan gelen gürültüleri kesmek, bina yapım asamasında çözülmesi gereken sorunlardır. Yapılarda huzurlu bir ortam saglamak için gürültüyle mücadele etmek gerekir. Gürültüyle mücadelede temel olarak iki yöntem kullanılır.Akustik düzenleme ve ses yalıtımı. Akustik düzenleme, kapalı ortamdaki yansıma süresinin düzenlenmesidir. Ses yalıtımı ise, yapı elemanları aracıgıyla iletilen seslerin miktarlarını azaltmak için yapılan islemdir.

  • Ses Yalıtımı Sağlıklı ve Konforlu Ortamlar Sağlar

    Gürültü, konforumuz açısından istenmeyen, rahatsız edici bir durumdur. Verdigi bu rahatsızlıgın yanı sıra bireyler üzerinde, psikolojik, fizyolojik ve performans yönünden olumsuz etkiler de yaratır. Gürültü, davranıs bozuklukları, çalısma verimindeki düsüs, duyma kayıpları, kulak çınlamaları ve bazı psikolojik hastalıkların nedeni olabilir (Tablo 1). Üstelik gürültü sonucu olusan isitme kayıplarının ilaçla veya cerrahi bir müdahale ile tedavisi bulunmuyor.

    Arastırmalar, sürekli 55 dB mertebelerindeki gürültünün, sinirlilik, saldırganlık ve uyku düzensizlikleri yarattıgını gösteriyor. Uzun süreler yüksek gürültü düzeyi ile karsı karsıya kalındıgında beyin adrenalin salgılıyor, vücut "savasma" konumuna geçiyor ve sonuçta psikolojik sorunlar ve hipertansiyon gibi rahatsızlıklar ortaya çıkabiliyor.

    Danimarka'nın Schiprol Havalimanı'nın kalkıs ve inis güzergâhlarında yapılan bir arastırma, 10 yıl içinde kalp rahatsızlıklarının iki katına çıktıgını, uyku hapı kullanımının ise yüzde 20 ile yüzde 50 arasında arttıgını göstermistir.

    Gürültülerin Sınıflandırılması

    Nobel ödüllü ünlü Profesör Robert Koch: "Gün gelecek, insanlar, kolera, veba gibi hastalıklara karsı açtıkları savası, gürültüye de açacaktır" demistir.İnsan saglıgı açısından yarattıgı sakıncalar, günümüzde gürültünün mutlaka mücadele edilmesi gereken bir tehlike oldugunu gösterir. Bu mücadelede ses yalıtımının büyük önemi vardır.

  • Ses Yalıtımı İnsanı Verimli Kılar

    Gürültü neticesinde fabrika vb. endüstriyel tesislerde çalısanların verimi düserek, dikkatleri dagılır ve bunun sonucunda is kazaları meydana gelir. Gürültü nedeniyle is verimliliginin düsmesi, ekonomik olarak kurumlara da zarar verir.

    Benzer bir etki, egitim gören ögrenciler üzerinde de görülür. Gürültüye maruz kalan ögrenciler dikkatleri dagılarak konsantrasyonları bozuldugu için, verilen bilgileri verimli bir sekilde anlayamaz. Münih Havalimanı çevresinde oturanlar üzerinde yapılan arastırmalar, uçak gürültüsünün, çocukların uzun dönemli hatırlama ve kavrama yeteneklerini azalttıgı sonucunu vermistir.İnsanların verimli bir sekilde faaliyetlerini sürdürebilmeleri için ses yalıtımı ile gürültüden arındırılmaları gerekir.

  • Ses Yalıtımı Nasıl Yapılır?

    Ses yalıtımı; gürültünün zararlı etkilerinden korunulması gereken alanlarda (konut, okul, hastane, yurt, otel, is yeri vb.), çevreye yaydıkları gürültünün önlenmesi gereken alanlarda (jeneratör, hidrofor, kalorifer, yüksek ses düzeyine sahip eglence yerleri vb.), kullanım kosulu sese baglı alanlarda (sinema, tiyatro, konser ve konferans salonu, TV ve ses kayıt stüdyosu vb.) yapılmalıdır..

    Ses veya gürültü; gazlar, katı maddeler ve sıvı ortamlarda titresimler yaratarak yayılan bir enerji türüdür. Yapılarda ses iletimi temelde iki yolla meydana gelir;

    1-) Hava dogusumlu ses iletimi
    2-) Darbe kaynaklı ses iletimi

    Hava dogusumlu ses iletimi: Ses dalgaları hava içerisinde hareket ederek ulastıkları yapı elemanının titresmesine neden olur.Titresimler yapı elemanı içerisinde ilerleyerek veya yapı elemanında bulunan çesitli bosluklardan geçerek ses kaynagına komsu olan hacme iletilir. Tipik hava dogusumlu ses iletimine örnek olarak konusma, müzik dinleme vb. faaliyetler verilebilir.

    Darbe kaynaklı ses iletimi: Bir nesnenin yapı elemanına (duvar,tavan veya döseme) çarpması sonucu, yapı elemanının her iki yüzeyi de titreserek ses dalgası üretir ve darbenin oldugu hacmin dısındaki diger hacimlere ses iletilir. Tipik darbe kaynaklı ses iletimine örnek olarak ayak sesleri, zıplama, esyaların düsürülmesi,sürüklenmesi vb. faaliyetler verilebilir.

    Hava dogusumlu ve darbe kaynaklı ses iletiminin sınırlandırılmasında farklı metotlar kullanılır.Eger ses dalgaları, içinde yol aldıkları ortamdan farklı yogunluk veya esneklikte bir engelle karsılasırlarsa, enerjinin bir kısmı yansıtılır, bir kısmı sogurularak ısıya dönüsür, bir kısmı da yoluna devam eder. Ses yalıtımı da temel olarak, binaların tüm kısımlarından yansıyan ses dalgalarının geçisini engelleyecek uygulamalardan olusur.

    Tek katmandan olusan yapı elemanları, havada olusan sesin komsu mekâna geçisine kütleleri ile karsı koyar. Buna kütle kanunu adı verilir. Dolayısıyla, bir duvarın agırlıgını artırdıkça, ses geçis kaybı da artırılmıs olur. Ancak bu yöntemle ses yalıtımı saglamak; tasıyıcı sisteme getirecegi asırı yük, ses köprüleri olusumu ve o duvarın kalınlasmasından dolayı ortaya çıkacak yer kaybı gibi nedenlerle ekonomik ve fonksiyonel olmaz. Bu tür tek katmanlı bölme duvarlara alternatif olarak, günümüzde, çift cidarlı hafif bölme duvarlar kullanılıyor. Bu duvarlar, tasıyıcı bir konstrüksiyon arasına yerlestirilen ses yutucu bir malzemeler ve iki yüzüne tespit edilen ince kaplamalardan olusur. Mevcut binalarda içeriden yapılacak uygulamalarda, ses yalıtım malzemesi yapı elemanına profillerle veya yapıstırılarak tespit edilir ve üzerine kaplama yapılır.

    Dösemelerde ayak sesi, esya çekme sesi gibi darbe seslerinin de bitisik, alt ve üst mekânlara geçisinin önlenmesi gerekir. Bu amaçla uygun malzemelerle yüzer döseme uygulamaları yapılır.Darbe seslerin önlenmesi, ancak çift katmanlı döseme uygulaması ile mümkündür. Bu amaçla; döseme üzerinde ses yalıtım malzemeleri yerlestirilir. Ardından, üzerinde olusturulacak sap ve döseme kaplamasının betonarme döseme ve duvar elemanlarıyla teması kesilecek sekilde ses yalıtım malzemesi süpürgelik hizasına kadar duvarlarda devam ettirilir. Böylelikle insanların üzerinde hareket edecekleri dösemenin duvarlar ile teması kesilerek, ses yalıtım malzemelerinden olusan bir nevi havuzun içerisine alınması saglanır. Böylece dogrudan veya dolaylı yollardan ses iletimine neden olacak ses köprüleri ortadan kalkar. Bu sisteme "yüzer döseme" adı verilir.

    Gürültünün önlenmesi açısından, yapıların konumu ve tasarımı da önem tasır. Otoyol, havalimanları ve demiryollarından kaynaklanan gürültüden etkilenmemesi için, yerlesim alanlarının buralardan mümkün oldugunca uzakta kurulması gerekir. Yine, gürültü kaynagı ile yerlesim merkezleri arasında dogal veya yapay setler olusturulabilir. Yansımaya neden olacak avlulu ve U tipi binalardan kaçınmak da gürültüye karsı alınacak önlemlerdendir.

    Duvar, pencere gibi yapı elemanları belirlenirken ses yalıtım özelligi yüksek olan malzemeler kullanılmalıdır. Aksi durumlarda yapılacak islemlerin uygulaması zorlasacak, bazı hallerde ise çözümü imkânsız sonuçlar doguracaktır. Bina camlamalarında gürültü kontrol yöntemlerinin baslıcaları; cam kalınlıgının artırılması laminasyonlu ve akustik laminasyonlu cam panoların kullanılması, ısı yalıtımını da gerektiren yerlerde tek cam yerine gürültü kontrolü için özel tasarımlanmıs yalıtım camı ünitelerinin ve çift dogramalı camlamaların kullanılmasıdır. Kalın, agır ve bosluksuz kapılar kullanarak ses sızıntılarını önlemek ses yalıtımı açısından önemlidir.Bunların dısında, perde ve halı gibi dekorasyon elemanları, ses geçisini engellemek bakımından az da olsa etkilidirler.

    Tesisatlarda akıstan kaynaklanan gürültüyü ve fan, pompa gibi elemanların çalısmasından kaynaklanan gürültü ve titresimlerini önlemek amacıyla ses yalıtımı yapılabilir.İsletme halindeki makinaların olusturdukları titresimlerin ana konstrüksiyona aktarılmaması için, yüzer kaide detayları ve titresim izolatörleri kullanılır. Tesisat borularının duvar veya döseme gibi yapı elemanlarını delip geçtigi detaylarda titresim önlenmesi için özel önlemler alınmalıdır. Ayrıca bir yüzeye asılmıs olan tesisat borularının titreserek yapıya ses aktarmaması için özel yalıtımlı kelepçeler kullanılmalıdır.

    Trafik gürültüsünü azaltan ses bariyeri kullanımı da, gürültüye karsı kullanılan yöntemler arasındadır. Ses yalıtımı ile ilgili çalısmaların verimli ve ekonomik sekilde olabilmesi, planlama asamasında ele alınmasına baglıdır. Gürültü düzeyi yüksek endüstriyel tesisler, eglence yerleri, konut, yurt, hastane gibi yapıları belirli bölgelerde toplamak, havaalanı, demiryolu, otoban gibi alanları belirli bölgelerde olusturmak gibi önlemler planlama asamasında saglanabilir. Bu sekilde yapıların insa edilecegi yerleri daha saglıklı seçerek harcamaları azaltmak mümkündür.Yapıyı planlarken, kullanım amacı ve ses düzeyi açısından yatak odaları ile oturma odaları gibi çelisen mekânları ayırmak faydalı olacaktır.

    Yapı elemanları vasıtasıyla iletilen seslerin miktarlarını azaltmak için yapılan isleme "Ses Yalıtımı", mevcut kapalı ortamda yansıma süresinin düzenlenmesine ise "Akustik Düzenleme" denir. Ancak ne yazık ki bu iki kavram birbirine çok karıstırılıyor. Özellikle isinin uzmanı olmayan kisilerin dogru malzemeyi dogru detayda kullanmayı bilmemeleri sonucu yapılan hatalar, malzemeler hakkında da yanlıs yorumlara yol açabiliyor.

  • Ses Yalıtımı Malzemeleri

    Ses yalıtım malzemeleri, kapalı bir ortamda sesin yansıma süresini düzenleyen, gösterdigi dirençle ses enerjisini mekanik enerjiye ve ısı enerjisine dönüstüren ürünlerdir.

    I. Yapı Yalıtımı
    Duvar, Döşeme, Çatı Uygulamaları:
    Camyünü, tasyünü, ahsap yünü, yumusak poliüretan esaslı köpükler, melamin köpügü, keçeler,delikli metaller, delikli ahsaplar, delikli alçı panolar, mantar.

    Döseme Uygulamaları (sadece darbe sesinin önlenmesi için):
    Polietilen, kauçuk köpügü, tekstil atıgından mamul malzemeler.

    II. Yalıtım Camı Üniteleri
    Akustik Laminasyonlu Cam Çözümleri

    III. Teknik (Endüstriyel) Yalıtım
    Camyünü, tasyünü, polietilen, poliüretan, kauçuk köpügü, yaylar, askılar, susturucular vb.

  • Ses Yalıtımı İle İlgili Yürürlükteki Standart ve Mevzuatlar

    Ses yalıtımı ile ilgili olarak AB uyum sürecinde 2002/49 sayılı "Çevresel Gürültünün Degerlendirilmesi Ve Yönetimi Yönetmeligi 01 Temmuz 2005 tarihinde "Gürültü Kontrol Yönetmeliginin yerine yürürlüge girmistir. Bu yönetmeligin yanı sıra, isçi saglıgı ve güvenligi kapsamında Çalısma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıgı tarafından yayımlanan yönetmelikler yürürlüktedir.

    Avrupa'da ses yalıtımı ile ilgili ölçüm ve hesaplama prosedürlerine yönelik standart hazırlıkları büyük ölçüde tamamlanmıstır. Ses yalıtım malzemeleri ile ilgili Avrupa standardının hazırlanmasına yönelik bir çalısma henüz baslatılmamıstır. AB'de olusturulan ölçüm standartlarının bir kısmı AB teknik mevzuatına uyum çalısmaları kapsamında birebir tercüme edilerek Türk Standardı olarak yayımlanmıstır. Ses yalıtımı ürünlerine yönelik olarak yapılan Avrupa standartları çalısmaları tamamlandıktan sonra, TSE tarafından uyumlastırılacak ve hayata geçirilecektir. Ses yalıtımı ile ilgili bazı standart ve mevzuatlar, asagıda liste halinde verilmistir;

    - TS 901 (01.11.1972): Lifli Isı ve Ses Yalıtma Malzemesi
    - TS EN ISO 140-1 (18.03.2002): Akustik - Yapılarda Ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 1: Bastırılmıs Yan İletimli Laboratuar Deney Yerleri İçin Kurallar
    - TS EN ISO 140-3 (16.01.1996): Akustik - Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 3: Yapı Elemanlarında Havada Yayılan Ses Yalıtım Degerinin Laboratuarda Ölçülmesi
    - TS ISO 140-4 (16.01.1996): Akustik - Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 4: Odalar Arasında Hava İle Yayılan Ses Yalıtımının Alan Ölçmeleri
    - TS ISO 140-5 (16.01.1996): Akustik Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 5: Dıs Cephe Kaplama Elemanları ve Dıs Cephe Kaplamalarının Hava İle Yayılan Ses Yalıtımının Alan Ölçmeleri
    - TS EN ISO 140-6 (18.03.2002): Akustik - Yapılarda Ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 6: Zeminlerin Darbe Ses Yalıtımının Laboratuar Ölçmeleri
    - TS EN ISO 140-12 (01.04.2002): Akustik - Yapılarda Ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 12: Ulasılabilir Bir Zemin Katında Hava Ve Darbe Yoluyla Odalar Arası Yayılan Ses Yalıtımının Laboratuar Ölçmeleri.
    - TS EN 20140-2 (16.01.1996): Akustik - Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 2: Kesinlik Bilgilerinin Tespiti, Dogrulanması ve Uygulanması
    - TS EN 20140-9 (16.01.1996): Akustik - Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi Bölüm 9: Üst Bir Dolgu Maddesiyle Doldurulmus Bir Asma Tavanda Odadan Odaya Hava İle Yayılan Ses Yalıtımının Laboratuar Ölçmeleri
    - TS EN 20140-10 (16.01.1996): Akustik - Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses Yalıtımının Ölçülmesi - Bölüm 10: Küçük Yapı Elemanlarında Hava ile Yayılan Ses Yalıtımının Laboratuar Ölçmeleri
    - TS EN 12758 (11.11.2002): Cam - Yapılarda Kullanılan - Cam Sistemleri ve Hava Kaynaklı Ses Yalıtımı - Özellikleri Tarifleri ve Tayinleri

  • Ses Yalıtımı İle İlgili Yürürlükteki Kurallar

    TS 2381 (05.04.1976): Konutlarda Ses Yalıtımının Degerlendirilmesi.
    - 01 Temmuz 2005 tarih ve 25862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Çevresel Gürültünün Degerlendirilmesi Ve Yönetimi Yönetmeligi 2002/49"
    - 23 Aralık 2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yapı İslerinde Saglık ve Güvenlik Yönetmeligi"
    - 23 Aralık 2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gürültü Yönetmeligi"
    - 23 Aralık 2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Titresim Yönetmeligi"
    - 11 Subat 2004 tarih ve 25370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "İs Ekipmanlarının Kullanımında Saglık ve Güvenlik Sartları Yönetmeligi"
    - 11 Subat 2004 tarih ve 25370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kisisel Koruyucu Donanımların İsyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik"
    - 07 Nisan 2004 tarih ve 25426 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Çalısanların İs Saglıgı ve Güvenligi Egitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"

  • Çalısmaları Devam Eden Mevzuat ve Standartlar

    Çevre ve Orman Bakanlıgı'nca "Türkiye Cumhuriyeti için Çevre Alanında Entegre Uyumlastırma Stratejisi Projesi" kapsamında yer alan Avrupa Birligi Müktesebatı'nda gürültü konusundaki direktiflerin Türk Çevre Mevzuatı'na uyumlastırılması sürecinde, 1986 yılında yayımlanan Gürültü Kontrol Yönetmeligi iptal edilerek "Çevresel gürültünün degerlendirilmesi ve Denetimi Yönetmeligi yayımlanmıstır. Bu yönetmelik gürültü ile mücadelede önemli bir enstrüman olsa da yönetmeligin gürültü haritaları gibi gereksinim duydugu diger araçlar henüz hazırlanmamıstır.Gürültü haritalarının olusturulması çalısmaları sürmektedir.

  • AB İle Uyumluluk

    AB'de olusturulan ses yalıtımı ile ilgili ölçüm prosedürlerine ait standartların bir bölümü TSE tarafından birebir tercüme edilerek Türk standardı olarak yayımlanmıstır. Bu nedenle ölçüm standartlarının kısmen AB ile uyumlu oldukları söylenebilir. TSE'nin uyumlastırılmayan diger ölçüm standartları ile ilgili çalısmaları sürüyor.

  • Standart Eksikliği

    Test, isaretleme ve etiketleme prosedürleri de dâhil olmak üzere ses yalıtım malzemelerinin karakteristik bilgilerinin tarif edildigi ses yalıtım malzemelerine dair bir Avrupa standardı bulunmuyor. Ses yalıtım malzemelerine yönelik Avrupa standartlarının olusturulmasının ardından, bu standartlar TSE tarafından uyumlastırılacaktır. Buna karsılık AB'de çalısmaları tamamlanarak yayımlanan ve yapı elemanlarının akustik performanslarının hesaplanmasına dair yaklasımlar getiren EN 12354 - 1,2,3,4,5 ve 6 standart serisinin ivedilikle uyumlastırılması gerekiyor. Ülkemizde yapı malzemelerinin akustik ve ses geçis performanslarının hesaplanmasına dair tasarımcıların kullandıkları ortak bir hesaplama prosedürü bulunmuyor.Akustik ve ses yalıtım detaylarının tasarım asamasında çözülmesi gerektiginden ortak bir hesaplama prosedürünün bulunmaması büyük bir eksikliktir.